Studie legt verband tussen CT-scan op jonge leeftijd en verhoogd risico op hersenkanker

december 2022 Medisch onderzoek Willem van Altena

Mensen die op jonge leeftijd minstens een CT-scan ondergaan blijken later als volwassene een verhoogd risico op hersenkanker te hebben. Dat is de uitkomst van de EPI-CT cohortstudie, een groot onderzoek in 9 landen naar de gevolgen van CT-scans bij kinderen en jongvolwassenen voor het risico op diverse kankers.

In de EPI-CT studie werden data uit 9 landen geanalyseerd, waaronder Nederland. Geïncludeerde deelnemers hadden minstens een CT-scan ondergaan voor hun 22ste levensjaar, in de jaren tussen 1974 en 2014. De deelnemers hadden geen eerdere kankerdiagnose gehad of een goedaardige hersentumor, en waren minstens 5 jaar na de CT-scan kankervrij en in leven.

De deelnemers werden gevonden aan de hand van het Radiologie Informatie Systeem dat wordt toegepast in 276 ziekenhuizen in de 9 landen, en aan de hand van nationale of regionale kankerregisters. Hersenkankers werden gedefinieerd aan de hand van de internationale WHO-classificatie voor oncologische aandoeningen. Glioom werd apart gecategoriseerd van de overige hersenkankers.

100 milligray

Aan de hand van een grote hoeveelheid CT-scanbeelden en gegevens over historische instellingen van de CT-scanners konden lineaire dosisrespons modellen worden opgesteld die het relatieve risico op hersenkanker per 100 milligray cumulatieve straling in kaart brachten. Als uitkomst gold de eerste diagnose van hersenkanker, minstens 5 jaar na de eerste CT-scan.

Van bijna 950.000 potentiele deelnemers werden er 658.752 (69%) geincludeerd in de studie. Van hen was 56% man. Gedurende een mediane follow-up van 5,6 jaar werden 165 gevallen van hersenkanker geconstateerd, waarvan 121 (73%) glioom. De gemiddelde cumulatieve straling door de CT-scans (met inachtneming van het interval van 5 jaar) was 47,4 milligray voor alle deelnemers, meer 76,0 milligray voor degenen met hersenkanker. Er was een significante lineaire dosisrespons relatie voor alle hersenkankers (geschat risico percentage [ERR] per 100 mGy 1,27 [95%BI 0,51-2,69]) en voor glioom (ERR per 100 mGy 1,11 [95%BI 0,36-2,59]). De resultaten waren robuust wanneer de aanvang van de follow-up later was dan na 5 jaar, en ook als deelnemers met mogelijk niet eerder vastgestelde kankers geëxcludeerd werden.

De onderzoekers concluderen dat er een significante relatie bestaat tussen blootstelling aan CT-gerelateerde straling en het risico op hersenkanker op latere leeftijd. Zij benadrukken dat het daarom heel belangrijk is om zorgvuldig af te wegen wanneer een kind of jongvolwassene een CT-scan moet ondergaan, en dat daarbij zo laag mogelijke doses straling gebruikt moeten worden.

Referentie

Hauptmann M, Byrnes G, Cardis E, et al. Brain cancer after radiation exposure from CT examinations of children and young adults: results from the EPI-CT cohort study. Lancet Oncol. 2022 Dec 6:S1470-2045(22)00655-6. doi: 10.1016/S1470-2045(22)00655-6. Epub ahead of print. PMID: 36493793.

X